İstanbul, 28.02.2011

 

 

DUYURU 272

 

Konu: 6111 Sayılı Kanundaki matrah artırımı hükümleri hakkında.

 

25.02.2011 Tarih ve  27857 (1. mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan  Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunda olası tarhiyatların engellenmesine yönelik olarak mükelleflerin yapabilecekleri  matrah ve vergi artırımları hüküm altına alınmıştır.

Aşağıda yasal düzenlemede önemli görülen hususların üzerinde durulmuş olup, uygulayıcıların Yasa metni ve uygulamaya yönelik yayımlanacak tebliğleri incelemeleri önem arz etmektedir.

 

1. Gelir ve Kurumlar Vergisi Matrah Artırımı ( Madde : 6)

 

a-Matrah Artırımına Tabi Yıllar ve Matrah Artırım Oranları

Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri vermiş oldukları yıllık beyannamelerinde vergiye esas alınan matrahlarını, bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar aşağıdaki şekilde artırırsa kendileri hakkında artırımda bulunulan yıllar için yıllık gelir ve kurumlar vergisi incelemesi ve bu yıllara ilişkin olarak bu vergi türleri için daha sonra başka bir tarhiyat yapılmayacaktır.

 

Yıl

Matrah Artırım Oranı

2006

%30

2007

%25

2008

%20

2009

%15

 

b- En Az Artırılacak Tutar

Ancak artırılacak matrah tutarı (ilgili yıllarda zarar beyan edilmiş olması veya indirim ve istisnalar nedeniyle matrah oluşmaması ya da hiç beyanname verilmemiş olması halleri dahil)  aşağıdaki tutarların altında olamayacaktır.

 

Yıl

Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin En Az Artırılacak Matrah

Bilanço Esasına Göre Defter Tutan Gelir Vergisi Mükellefleri ve Serbest Meslek Erb. İçin En Az Artırılacak Matrah

İşletme Esasına Göre Defter Tutan Gelir Vergisi Mükellefleri İçin En Az Artırılacak Matrah

2006

19.110

 9.550

6.370

2007

20.650

10.320

6.880

2008

22.440

11.220

7.480

2009

24.460

12.230

8.150

 

 

Sadece basit usulde vergilendirilenler için vergilendirmeye esas alınacak asgari matrah, bilânço esasına göre defter tutan gelir vergisi  mükellefleri için belirlenmiş tutarların ilgili yıllar itibarıyla 1/10’undan, geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından oluşanlar için 1/5’inden, geliri bunlar dışında kalan diğer gelir vergisi mükellefleri için ise işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler için belirlenmiş tutardan az olamayacaktır.

Yukarıdaki şekilde artırılan matrahlar, % 20 oranında vergilendirilecek ve üzerinden ayrıca herhangi bir vergi ve fon alınmayacaktır. Ancak, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, artırımda bulunmak istedikleri yıla ait yıllık beyannamelerini kanuni sürelerinde vermiş, bu beyannameler üzerinden tahakkuk eden vergilerini süresinde ödemiş ve bu vergi türleri için bu Kanunun tahsilatın hızlandırılması hükümlerinden yararlanmamış olmaları şartıyla,  artırılan matrahları % 15 oranında vergilendirilecektir. İstisna, indirim ve mahsuplar nedeniyle bu beyannameler üzerinden ödenmesi gereken verginin bulunmaması halinde de bu hüküm uygulanacaktır.

 

c-İlgili Yıllarda Tevkifata Tabi Yatırım İndirimi ve Benzeri İstisnalardan Yararlanılması Halinde Ayrıca Ödenecek Vergi

 

Matrah artırılan yıllarda Gelir Vergisi Kanununun Geçici 61.[1] maddesi uyarınca  %19,8 oranında tevkifata tabi yatırım indiriminden faydalanılması halinde, bu mükellefler anılan kazançlar üzerinden tevkif edilen vergilerini;

2006 yılı için ......................................................................... .%30,

2007 yılı için ..........................................................................% 25,

2008 yılı için ...........................................................................%20,

oranlarında artırarak ödemeleri kaydıyla matrah ve vergi artırımı hükümlerinden yararlanabileceklerdir.

Ancak verdikleri yıllık kurumlar vergisi beyannamelerinde, yatırım indirimi istisnasına tabi kazancı bulunduğu halde, Gelir Vergisi Kanununun Geçici 61 inci maddesine göre vergi tevkifatına tabi bu kazançlarını muhtasar beyanname ile beyan etmemiş olan kurumlar vergisi mükellefleri, bu yıllara ilişkin olarak vergi incelemesine ve tarhiyata muhatap olmamaları için; bu kazanç ve iratlara ilişkin tevkifat matrahlarını;

2006 yılı için .................................................9.555 TL’ndan,

2007 yılı için .................................................10.325 TL’ndan,

2008 yılı için .................................................11.220 TL’ndan,

az olmamak üzere artırarak beyan etmeleri ve beyan edilen bu matrahlar üzerinden % 15 oranında vergi hesaplamaları ve ödemeleri gerekmektedir.

 

d-Diğer Hususlar

- Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin ilgili yıllarda beyan ettikleri matrahlarını artırmaları halinde, daha önce tevkif yoluyla ödemiş oldukları vergiler, artırılan matrahlar üzerinden hesaplanan vergilerden mahsup edilmeyecektir.

- Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin matrah artırımında bulundukları yıllara ait zararlarının % 50’si, 2010 ve izleyen yıllar kârlarından mahsup edilmeyecektir.

- İstisna ve indirimler nedeniyle gelecek yıllarda matrahtan indirim konusu yapılabilecek tutarlar ile geçmiş yıl zararları artırılan matrahlardan indirilemeyecektir.

- Matrah artırımında bulunan mükelleflerin yıllık gelir ve kurumlar vergisine mahsuben daha önce tevkif yoluyla ödemiş oldukları vergilerin iadesi ile ilgili taleplerine ilişkin inceleme ve tarhiyat hakkı saklıdır.

- İşe başlama ve işi bırakma gibi nedenlerle kıst dönemde faaliyette bulunmuş mükellefler hakkında ilgili yıllar için belirlenen asgari matrahlar, faaliyette bulunulan ay sayısı (ay kesirleri tam ay olarak) dikkate alınarak hesaplanacaktır.

- Matrah artırımında bulunulan vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak, bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce yapılıp kesinleşen tarhiyatlar ilgili dönem beyanı ile birlikte dikkate alınacaktır.

 

 

 

e- Uygulama Örneği

(U) Anonim Şirketinin 2006 yılına ilişkin olarak vermiş olduğu kurumlar vergisi beyannamesinde beyan ettiği ticari kar 150.000 TL’dir. Bu kurum aynı yılda, 50.000 TL yatırım indirimi uygulamış olduğundan kurumlar vergisi matrahı 100.000 TL olarak beyan edilmiştir. Kurumlar vergisi beyannamesi yasal süresinde verilmiş ve beyan edilen tutarlar yasal süresi içerisinde ödenmiştir.

Şirket Gelir Vergisi Kanununun Geçici 61 inci maddesine göre, tevkif ettiği vergi olan (50.000 x %19,8=) 9.900  TL yatırım indirimi stopajını muhtasar beyanname ile beyan ederek ödemiştir.

Bu şirketin 2006 yılına ilişkin kurumlar vergisi ve gelir (stopaj) vergisi yönünden matrah artırımında bulunmak istemesi halinde, artırım dolayısıyla ödeyeceği vergiler aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

 

Kurumlar Vergisinin Hesabı

 

İlgili Yıl

Kurumlar Vergisi

Matrahı (1)

Artırım Oranı (2)

Artırılan Matrah (3) = (1 x 2 )

En Az Artış Oranı (4)

Dikkate Alınacak Matrah (5)      (3 ve 4’den büyük olanı)

Vergi Oranı (6)

6111 Sayılı Kanuna Göre Ödenecek Vergi (7) = (5 x 6)

2006

100.000

%30

30.000

19.110

30.000

%15

4.500

 

 

Kurumlar (Stopaj) Vergisinin Hesabı

 

 

İlgili Yıl

Daha Önce Beyan Edilen Gelir (Stopaj) Vergisi  (1)

 

Artırım Oranı

(2)

6111 Sayılı Kanuna Göre Ödenecek  Vergi (3) = (5 x 6)

 

2006

 

9.900

 

% 30

 

2.970

 

 

2. Katma Değer Vergisi Artırımı (Madde :7)

Katma değer vergisi mükelleflerinin, her bir vergilendirme dönemine ilişkin olarak verdikleri (ihtirazi kayıtla verilenler dahil) beyannamelerindeki hesaplanan katma değer vergisinin yıllık toplamı üzerinden,

2006 yılı için ......................................................................... .%3,

2007 yılı için ..........................................................................% 2,5 ,

2008 yılı için ...........................................................................%2,

2009 yılı için ...........................................................................%1,5

oranına göre belirlenecek katma değer vergisini, vergi artırımı olarak bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar beyan etmeleri halinde, bu mükellefler nezdinde söz konusu vergiyi ödemeyi kabul ettikleri yıllara ait vergilendirme dönemleri ile ilgili olarak katma değer vergisi incelemesi ve tarhiyatı yapılmayacaktır. 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 11 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi ve Geçici 17 nci maddesine göre tecil-terkin uygulamasından faydalanan mükelleflerde artırıma esas tutarın belirlenmesinde, tecil edilen vergiler hesaplanan vergiden düşülecektir.

 

İlgili takvim yılı içindeki işlemlerin tamamının istisnalar kapsamındaki teslim ve hizmetlerden oluşması veya diğer nedenlerle hesaplanan katma değer vergisi bulunmaması ile tecil-terkin uygulaması kapsamındaki teslimlerden oluşması halinde, ilgili yıl için gelir veya kurumlar vergisi matrah artırımında bulunulmuş olması şartıyla artırılan matrah üzerinden % 18 oranında katma değer vergisi artırımında bulunmak suretiyle artırımdan  yararlanılır. Şu kadar ki, ilgili takvim yılı içinde yukarıdaki işlemlerin yanı sıra vergiye tabi işlemlerin de mevcudiyeti nedeniyle hesaplanan vergisi çıkan mükelleflerin bu madde hükmüne göre ödemeleri gereken katma değer vergisi tutarı, yukarıda belirtildiği şekilde hesaplanacak % 18 oranındaki katma değer vergisi tutarından aşağı olamayacaktır. Bu kapsama giren mükellefler, gelir veya kurumlar vergisi için matrah artırımında bulunmamaları halinde bu madde hükmünden yararlanamayacaklardır.

Mükelleflerin artırımda bulunmak istedikleri yıl içindeki vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce yapılıp kesinleşen tarhiyatlar, ilgili dönem beyanı ile birlikte dikkate alınacaktır.

 Artırım talebinde bulunulan yılları izleyen dönemlerde yapılacak vergi incelemelerine ilişkin olarak artırım talebinde bulunulan dönemler için, sonraki dönemlere devreden katma değer vergisi yönünden ve artırım talebinde bulunulan dönemler için ihraç kaydıyla teslimlerden veya iade hakkı doğuran işlemlerden doğan terkin ve iade işlemleri ile ilgili inceleme ve tarhiyat hakkı saklıdır. Sonraki dönemlere devreden katma değer vergisi yönünden yapılan incelemelerde artırım talebinde bulunulan dönemler için tarhiyat önerilemez.

 

3. Gelir (stopaj) ve Kurumlar (stopaj) Vergisinde Artırım (Madde :8)

 

6111 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde,

- Hizmet erbabına ödenen ücretlerden,

- Serbest meslek ödemelerinden,

- Yıllara sari inşaat ve onarım işlerine ait hak ediş ödemelerinden,

- Kira ödemelerinden,

- Çiftçilerden satın alınan zirai mahsuller ve hizmetler için yapılan ödemelerden,

- Esnaf muaflığından yararlananlara yapılan ödemelerden gelir veya kurumlar vergisi tevkifatı yapmakla sorumlu olanlar bu yıllarla ilgili olarak matrah ve vergi artırımında bulunabileceklerdir.

           

4. Matrah ve Vergi Artırımlarında Beyan ve Ödeme Süreleri (Madde :18)

 

Matrah ve vergi artırımlarında beyan süresinde son gün 30.04.2011 tarihidir .

 

Hesaplanan verginin taksitle ödenmek istenmesi halinde, ilgili maddelerde yer alan hükümler saklı kalmak şartıyla, mükelleflerin başvuru sırasında altı, dokuz, oniki veya onsekiz eşit taksitte ödeme seçeneklerinden birini tercih etmeleri şarttır. Tercih edilen taksit süresinden daha uzun bir sürede ödeme yapılamaz. 

c) Taksitle yapılacak ödemelerinde ilgili maddelere göre belirlenen tutar;

1) Altı eşit taksit için (1,05),

2) Dokuz eşit taksit için (1,07),

3) Oniki eşit taksit için (1,10),

4) Onsekiz eşit taksit için (1,15),

katsayısı ile çarpılır ve bulunan tutar taksit sayısına bölünmek suretiyle ikişer aylık dönemler halinde ödenecek taksit tutarı hesaplanır. Ancak, tercih edilen süreden daha kısa sürede ödeme yapılması halinde ödenecek tutar ilgili katsayıya göre düzeltilir.

 

5. Diğer Önemli Ortak Hususlar (Madde:9)

 

-Hesaplanan veya artırılan gelir, kurumlar ve katma değer vergilerinin bu Kanunda belirtilen süre ve şekilde ödenmesi şarttır. Bu vergilerin bu Kanunda belirtilen şekilde ödenmemesi halinde, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen oranın bir kat fazlası oranında uygulanacak gecikme zammıyla birlikte takip ve tahsiline devam olunacaktır.

- Hesaplanarak veya artırılarak ödenen vergiler, gelir veya kurumlar vergisi matrahlarının tespitinde gider veya maliyet unsuru olarak kabul edilmeyecek, indirim, mahsup ve iade konusu yapılmayacaktır.

- Artırılan matrahlar nedeniyle geçici vergi hesaplanmayacak ve tahsil olunmayacaktır.

- Matrah veya vergi artırımında bulunulması, 213 sayılı Kanunun defter ve belgelerin muhafaza ve ibrazına ilişkin hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmeyecektir.

- Daha önce nezdinde vergi incelemesi yapılmış olan mükellefler, vergi incelemesi yapılan yıllar için de artırımda bulunabileceklerdir.

- Matrah veya vergi artırımı dolayısıyla mükelleflerce verilen yıllık, muhtasar ve katma değer vergisi beyannameleri ve diğer beyannameler için damga vergisi alınmayacaktır.

- 213 sayılı Kanunun 359 uncu maddesinin (b) fıkrasındaki “defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler”, matrah ve vergi artırımı hükümlerinden yararlanamayacaklardır.

- Mükelleflerin matrah veya vergi artırımı yaptıkları dönemlere ilişkin olarak kanuni süresinde vermedikleri anlaşılan beyannameler nedeniyle 213 sayılı Kanunun usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarına ilişkin hükümleri uygulanmayacaktır.

- Matrah veya vergi artırımı ile ilgili olarak doğru beyan edilmemesi veya vergi hataları nedeniyle eksik tahakkuk eden vergiler, ilk taksit ödeme süresinin sonunda tahakkuk etmiş sayılacak ve bu Kanunda açıklandığı şekilde tahsil edilecektir.

 

 

Durum bilgilerinize sunulur.

                                                                                               Saygı ile,

                                                                                                         Dr. Oktay GÜVEMLİ

 



[1] Kurumlar vergisi mükelleflerinin, 193 sayılı Kanunun geçici 67 nci maddesinin sekizinci fıkrası ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre vergi tevkifatına tabi tutulmuş olan kazanç ve iratlar için de aynı esaslar geçerlidir.