28.11.2007
 
Konu: Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında 1 Seri No.lu Genel Tebliğ ( Resmi Gazete : 18.11.2007 – 26704 )
 
İşletmelerin zaman zaman ortaklarıyla, ya da ortaklarının ortak olduğu işletmelerle ticaret yaptığı veyahut da ödünç para alıp verdiği bilinmektedir. Bu tip işlemlerde fiyatın, ücretin veyahut da faizin objektif ölçülere göre belirlenmesi önem taşımaktadır. Objektif ölçülerin dışına taşan bedel (ödenmeyen ya da tahsil edilmeyen tutar) Kurumlar Vergisi Kanunu açısından önemli vergisel sonuçlar doğurmaktadır.
Kurumlar Vergisi Kanununun 13. maddesinde
- Kurumların, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılacağı,
- Emsallere uygunluk ilkesinin, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade edeceği,
- Tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazancın, Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunlarının uygulamasında, bu maddedeki şartların gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibariyle dağıtılmış kâr payı veya dar mükellefler için ana merkeze aktarılan tutar sayılacağı belirtilmiştir.
Aynı Kanunun 11. maddesinde transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazançların kurum kazancının tespitinde gider olarak indiriminin kabul edilmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Transfer Fiyatlandırmasında Örtülü Kazanç Tebliği
18.11.2007 Tarih ve 26704 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Seri no.lu Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ ile transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımına ilişkin açıklamalar yapılmıştır.
Tebliğde öncelikle kapsam belirlendikten sonra “ilişkili kişi” kavramı ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Tebliğde ilişkili kişilerin aralarında yaptığı işlemler ile ilişkisiz kişilerin aralarında yapmış oldukları işlemlerin nasıl karşılaştırılacağı, emsal fiyat aralığı ve emsallere uygun fiyat ya da bedelin tespitinde kullanılacak yöntemler açıklanmıştır.
Emsallere uygun fiyat ya da bedelin tespitinde kullanılan yöntemler tebliğde ayrıntılı ve örneklerle açıklanmıştır. Bu yöntemler aşağıda kısaca açıklanmıştır.
 
a) Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi: Bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış fiyatının, karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan ve aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı ile karşılaştırılarak tespit edilmesini ifade etmektedir.
Bu yöntemin uygulanabilmesi için ilişkili kişilerle yapılan işlemin,birbirleriyle ilişkili olmayan kişilerin yaptıkları işlemler ile karşılaştırılabilir nitelikte olması gerekmektedir.
 
 
 
b) Maliyet Artı Yöntemi: Emsallere uygun fiyatın, ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması suretiyle hesaplanmasını ifade eder. Buradaki makul brüt kâr oranı, işlemi yapan mükellefin bu mal veya hizmetlere ilişkin olarak ilişkisiz kişilerle yaptığı işlemlerde uyguladığı brüt kâr oranı olacaktır.
Piyasa şartları ve gerçekleştirilen işlevler dikkate alınarak ilgili mal ve hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması suretiyle bulunan tutar ilişkili kişilerle yapılan işlemlerde emsallere uygun fiyat veya bedel olacaktır.
 
c) Yeniden Satış Fiyatı Yöntemi: Emsallere uygun fiyatın, işlem konusu mal veya hizmetlerin aralarında herhangi bir ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere yeniden satılması halinde uygulanacak fiyattan, makul bir brüt satış kârı düşülerek hesaplanmasını ifade etmektedir.
Bu yöntem, ilişkili kişiden satın alınan bir ürünün, ilişkisiz bir gerçek veya tüzel kişiye yeniden satılması durumunda uygulanan fiyatı esas almaktadır. Bu fiyattan (yeniden satış fiyatı) makul bir brüt satış kârı düşülecektir. Makul brüt satış kârı hesaplanırken yeniden satışı gerçekleştiren satıcının satış ve diğer faaliyet giderleri ile üstlenilen riskler ve kullanılan varlıklar göz önüne alınacaktır. Diğer bir ifadeyle, makul brüt satış kârı söz konusu mal veya hizmet için işlem anında uygulanabilecek, piyasa koşullarına göre belirlenen veya üstlenilen işlev ve riskleri dikkate alarak belirlenebilecek objektif nitelikte bir oran ile saptanan kârı ifade etmektedir. Bu kâr düşüldükten sonra mal veya hizmetin ilişkili kişilere satılmasında uygulanabilecek emsallere uygun fiyata ulaşılacaktır.
Farklı ürünlerin söz konusu olduğu işlemler için de kullanılabilecek olan bu yöntem, özellikle pazarlama ve dağıtım faaliyetleri gibi ilişkili şirketin satın aldığı mal veya hizmeti ilişkisiz kişilere sattığı işlemlerde güvenilir sonuçlar vermektedir.
Diğer taraftan, bu yöntemin uygulandığı olaylarda genellikle yeniden satışı yapan kişi ya da kuruluş, satmak üzere aldığı mallara herhangi bir şekilde değer artırıcı bir katkıda bulunmamakta, fiziksel olarak ürünün yapısını değiştirmemekte ve söz konusu ürünü aldığı biçimde satmaktadır. Bu çerçevede paketleme, etiketleme ve küçük çaplı montajlar değer artırıcı katkı ya da fiziksel değişim olarak değerlendirilmeyecektir.
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere bu yöntem özellikle mallarını pazarlama amaçlı ortakların ortak olduğu pazarlama şirketlerine satan işletmelerde, söz konusu malların emsal değerlerinin tespitinde dikkate alınmalıdır.
 
d) Kâr Bölüşüm Yöntemi: İlişkili kişilerin bir veya daha fazla sayıdaki kontrol altındaki işlemlere ilişkin toplam faaliyet kârı ya da zararının, üstlendikleri işlevler ve yüklendikleri riskler nispetinde ilişkili kişiler arasında emsallere uygun olarak bölüştürülmesini esas almaktadır.
 
e) İşleme Dayalı Net Kâr Marjı Yöntemi: Mükellefin kontrol altındaki bir işlemden; maliyetler, satışlar veya varlıklar gibi ilgili ve uygun bir temele dayanarak tespit ettiği net kâr marjının incelenmesi esasına dayanan bir yöntemdir.
Vergi yükümlülerinin Tebliğe göre yerine getirmeleri gerekli olan belgelendirme ödevleri aşağıda belirtilmiştir.
 
a) Beyanname Ekinde Yer Alması Gereken Form
Tebliğe göre kurumlar vergisi mükelleflerinin, ilişkili kişilerle bir hesap dönemi içinde yaptıkları mal veya hizmet alım ya da satım işlemleri ile ilgili olarak tebliğin ekinde yer alan “TRANSFER FİYATLANDIRMASI, KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM ve ÖRTÜLÜ SERMAYEYE İLİŞKİN FORM”u doldurmaları ve kurumlar vergisi beyannamesi ekinde, bağlı bulunulan vergi dairesine göndermeleri gerekmektedir. Bu formun sürekli denetleme ve tasdik raporuna da ekleneceği açıktır.
 
 
b) Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporu
Tebliğe göre Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı’na kayıtlı mükelleflerin bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptığı yurt içi ve yurt dışı işlemleri ile diğer kurumlar vergisi mükelleflerinin bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptığı yurt dışı işlemlere ilişkin olarak tebliğin ekinde yer alan formata uygun şekilde ve tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri içeren “YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU”nu kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresine kadar hazırlamaları ve bu süre sona erdikten sonra istenmesi durumunda İdare’ye veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara ibraz etmeleri zorunludur.
Örneğin Büyük Mükellefler Vergi Dairesine kayıtlı olmayan kurumlar vergisi yükümlülerinin yurtdışındaki ortaklarının ortak olduğu ya da ilişkili olduğu işletmelerden mal satın almaları ya da satmaları veya bu işletmelerden borçlanmaları veya borç vermeleri halinde bu raporu hazırlamaları gerekecektir.
 
 
c) İbrazı İstenebilecek Diğer Bilgi ve Belgeler
Yine Tebliğde, Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı’na kayıtlı mükellefler dışındaki diğer kurumlar vergisi mükelleflerinin bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptıkları yurt içi; gelir vergisi mükellefleri de bir takvim yılı içinde ilişkili kişilerle yaptıkları yurt içi ve yurt dışı işlemlere ilişkin olarak tebliğde yer alan bilgi ve belgeleri istenmesi durumunda İdare’ye veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara ibraz etmeleri gerektiği belirtilmiştir.
 
Tebliğde ayrıca transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımında düzeltme işlemlerinin nasıl yapılacağı, gayrimaddi haklar ve grup içi hizmetler konularına değinilmiştir.
 
Önemli açıklamalar içeren Tebliğin uygulayıcılar tarafından incelenmesi uygun olacaktır.
 

Durum bilgilerinize sunulur.

 

Saygı ile,
ER-İŞ YMM LTD.ŞTİ.
ERİŞ YMM LTD.ŞTİ: Halaskargazi Cad. No:265 Koza Apartmanı K:8 D:17 Osmanbey / ŞİŞLİ
Tel: 0212 2481936 - 0212 240 33 39 Fax: 0212 231 01 69
PROJE DANIŞ A.Ş.: Halaskargazi Cad. No:265 Koza Apartmanı K:7 D:14 Osmanbey / ŞİŞLİ
Tel: 0212 2481936 - 0212 240 33 39 Fax: 0212 231 01 69