ANASAYFA

Türkiye’de Toplu Taşımacılıkta Bir Öncü Kuruluş: İETT (İstanbul Elektrik, Tramvay, Tünel İşletmeleri) XIX. Yüzyıl

Dr. Hayri Baraçlı tarafından yazıldı. -.- MUFTAV DERGİSİ - Temmuz 2012 İzlenimler:

 Özet

2012 Yılı İETT’nin 140. kuruluş yıl dönümü olarak kutlanmaktadır. XIX. Yüzyılın ikinci yarısının ortalarında İstanbul’da kara ulaşımını geliştirme ihtiyacının artması karşısında, hem Galata - Pera tünelinin yapımına ve hem de Karaköy merkez olmak üzere atlı tramvaylar işletmeciliğine karar verildiği gözlenmektedir. Fransız, İngiliz şirketleri ve Osmanlı’nın katkıları ile ve verilen imtiyazlara dayalı olarak gerçekleştirilen bu yatırımların, halka tahvil satışı ile finanse edildiği görülmektedir. Çağdaş ulaşım araçlarına geçişi sağlayan bu girişimlerin ortaya koyduğu birçok husus arasında, halka tahvil satışının gerçekleştirilebilmesi, yatırım maloluşu hesaplarının yapılabilmesi, gelir-gider dengesinin kurulabilmesi, ileri seviyede mali tabloların ve özellikle gelişmiş bir gelir tablosu anlayışının varlığı, yani ileri bir muhasebe anlayışına sahip olunması dikkati çekmektedir. 1870’li yıllarda iki ayrı şirketin kurulması ile başlayan girişimlerin, hem kentsel ulaşım dönüşümün sağlanmasına, hem çağdaş işletmecilik anlayışının uygulanmasına ve hem de mali açıdan çağdaş muhasebe uygulamalarına öncülük yaptığı görülmektedir.

Bu iki şirketin ilk kırk yılının işletmecilik ve muhasebe uygulamaları açısından incelenmesi bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Kırk yılın sonunda ise, verilen rüçhan haklarında ortaya çıkan sorunlar dolayısı ile oluşturulan konsorsiyum çatısı altında bu iki şirketin birleştirildikleri görülmektedir. Bu durumun 1939 yılında yapılan millileştirmeye ve İstanbul Elektrik, Tünel, Tramvay İşletmeleri (İETT) adının verilmesine kadar devam ettiği bilinmektedir.

Anahtar sözcükler: XIX. yüzyıl, işletmecilik, muhasebe uygulamaları, İETT.

JEL sınıflandırması: M 21, M 41, N 85.

yazının devamı için tıklayınız.